Herfst in de Alpen: van boerenjaar tot Bauernherbst

De herfst is in de Alpen veel meer dan alleen het einde van de zomer. Van oudsher is deze periode een belangrijk keerpunt in het boerenjaar. Het vee komt terug van de bergweiden, oogsten worden binnengehaald en boerderijen bereiden zich voor op de winter. Rond die overgang ontstonden allerlei feesten, gebruiken en tradities die ook vandaag nog zichtbaar zijn.

Waarom is de herfst zo belangrijk in het boerenjaar?

Het traditionele boerenleven in de Alpen werd sterk bepaald door de seizoenen. In de zomer graast een deel van het vee op de hoger gelegen almen, terwijl op en rond de boerderijen gewassen groeien en voedsel voor mens en dier wordt geproduceerd.

Als de dagen korter worden en het weer omslaat, verandert dat. Het vee keert terug naar het dal, de oogst wordt binnengehaald en producten worden verwerkt of opgeslagen voor de winter. Daarmee wordt een intensieve periode op het land en de bergweiden afgesloten.

Juist daarom werd de herfst ook een logisch moment om samen te komen. Na het werk was er ruimte voor dankfeesten, dorpsfeesten, markten, muziek, eten en andere gebruiken die verbonden zijn met het boerenleven.

Van Almabtrieb tot oogstfeesten

Een van de bekendste herfstgebruiken is de Almabtrieb, waarbij het vee na de zomer van de bergweiden terugkeert naar het dal. Op sommige plaatsen wordt het vee daarbij feestelijk versierd en gaat de terugkeer gepaard met muziek, markten en andere activiteiten.

Maar de herfstcultuur in de Alpen bestaat uit meer dan alleen de Almabtrieb. Ook oogstfeesten, streekmarkten, traditionele ambachten, regionale gerechten, Tracht en volksmuziek komen in deze periode veelvuldig samen. Daarmee vormt de herfst een interessant onderdeel van de bredere Alpenfeesten en tradities in het Alpengebied.

Bauernherbst: moderne naam voor oudere gebruiken

Een duidelijk voorbeeld is te vinden in SalzburgerLand. Daar worden sinds 1996 veel herfstactiviteiten en bestaande landbouwtradities samengebracht onder de naam Bauernherbst.

De Bauernherbst zelf is dus geen eeuwenoude traditie. Veel van de gebruiken die er tijdens deze periode te zien zijn, hebben wel oudere wortels in het boeren- en dorpsleven. De regio spreekt tegenwoordig van het ‘vijfde jaargetijde’.

In 2026 doen 77 plaatsen mee en staan er rond de 2000 evenementen op het programma, van dorps- en boerderijfeesten tot Almabtriebe, ambachtsdemonstraties en muzikale activiteiten. De periode loopt van midden augustus tot eind oktober.

Zo klinkt de Bauernherbst in SalzburgerLand

De video van SalzburgerLand hieronder geeft een korte, promotionele sfeerimpressie van hoe deze herfsttradities tegenwoordig worden gepresenteerd.

In 2026 staat muziek extra centraal onder het motto ‘G’sungen und G’spielt’. Daarbij ligt de nadruk onder meer op Stubenmusik, familiemuziek en kleinere regionale volksmuziekgroepen. Muziek, zang en dans zijn tijdens veel Bauernherbst-feesten onderdeel van het programma.

In de video klinkt ook ‘Auf zum Bauernherbst!’, een polka van de uit Köstendorf afkomstige componist Christian Hemetsberger. Het stuk werd speciaal in opdracht gegeven voor het 30-jarig jubileum van de Salzburger Bauernherbst.